Organizacja rynku pracy i obowiązujące regulacje prawne

W Szwecji zawodowo czynnych jest około 4 mln osób. Poziom bezrobocia w porównaniu z innymi krajami był zawsze stosunkowo niski, głównie dzięki silnemu sektorowi prywatnemu, rozwojowi sektora publicznego i rozwiniętej polityce rynku pracy. Obecnie tzw. otwarte bezrobocie kształtuje się na poziomie ok. 5 %. Pomimo tego obcokrajowcom nie jest łatwo otrzymać pracę, a wymagania szwedzkich pracodawców są wysokie.

Obszary rynku pracy, w których występuje niedobór pracowników to: służba zdrowia, opieka nad osobami w podeszłym wieku, praca na farmach, usługi remontowe /budynki, samochody/, usługi w zakresie oczyszczania i sprzątania. Mimo znacznego, wyższego od średniego poziomu bezrobocia w sektorze budownictwa, wynoszącego ok.10%, ma on również "nisze" dla tańszych, wykwalifikowanych pracowników pochodzących z nowych krajów członkowskich UE.

Szwedzki rynek pracy cechuje wysoki poziom zorganizowania, tak po stronie pracodawców jak i pracobiorców. Wzajemne relacje obu stron są ściśle określone przez prawo. Rynek pracy regulowany jest przez szereg ustaw, między innymi ustawy:

- o ochronie zatrudnienia,

- o statusie reprezentacji związkowych,

- o środowisku pracy,

- o współdecydowaniu.

Zasadniczo czas pracy wynosi 40 godz./tydzień Każdemu pracownikowi ustawowo przysługuje pięć tygodni płatnego urlopu. W Szwecji nie ma kategorii płacy minimalnej, wysokość stawek określana jest w układach zbiorowych i zróżnicowana w poszczególnych branżach. Dopuszczalne jest zatrudnianie sezonowe, na czas określony lub na umowę o dzieło. Za czas choroby wypłaca się średnio 80% zarobków - przez pierwsze dwa tygodnie płaci firma, a następnie ubezpieczyciel.

Wszystkie szczegółowe warunki pracy i płacy ustalane są w układach między branżowymi związkami zawodowymi i organizacjami pracodawców. Struktury tych organizacji są co najmniej dwuszczeblowe. Główną organizacją pracodawców w sektorze prywatnym jest Konfederacja Szwedzkich Przedsiębiorstw (Svenskt Näringsliv) skupiająca 48 branżowych stowarzyszeń pracodawców, które zrzeszają 57 tysięcy przedsiębiorstw zatrudniających ponad 1,5 mln osób.

Największa centrala związkowa to Krajowa Federacja Związków Zawodowych (Landsorganisationen - LO) skupiająca 16 krajowych związków pracowników fizycznych, do których należy 85 % robotników, czyli ok. 2,1 mln. Związek pracowników miejskich liczy 600 tysięcy członków, a robotników przemysłu metalowego 410 tysięcy.

Układy zbiorowe są negocjowane i zawierane bezpośrednio pomiędzy poszczególnymi związkami branżowymi, a stowarzyszeniami przedsiębiorców reprezentujących określone sektory gospodarki - np. istnieje układ zbiorowy pomiędzy stowarzyszeniem restauratorów i centrów rozrywki ze związkiem reprezentującym tę grupę pracowników. Przedsiębiorstwo, które nie jest członkiem stowarzyszenia może samo przystąpić do układu obowiązującego w danej branży.